Doğa turizmi ve yayla turizmi projeleri Ülkemiz, sahip olduğu çok değişken ve zengin doğal değerler ile, doğa sporlarına yönelik büyük bir potansiyel arz etmektedir. Bu potansiyelin yeterince kullanımı turizmin, hem zaman hem mekan boyutunda daha dengeli dağılımının sağlanabilmesi açısından önem taşımaktadır. Gelişen küresel rekabette önemli bir unsur olarak müşteri tercihinde çevre hassasiyeti benimsenmiştir. Bu anlayışın neticesi olarak da eko-verimlilik hayata geçirilmiş ve eko-turizme yönelik faaliyetler kısa zaman içinde ticari yatırım ve işletmelerin vazgeçilmez fonksiyonlarından biri haline gelmiştir. Dünyadaki gelişmelere paralel olarak ülkemizde çeşitlilik politikasının da bir sonucu olarak, Turizm Bakanlığınca bu çerçevede, Yayla Turizmi, Bisiklet Tur ve Güzergahlarının Belirlenmesi, Akarsu Sporları, Dağ ve Doğa Yürüyüşü, Kuş Gözlemciliği, Bitki Gözlemleme, Av Turizmi, Yamaç Paraşütü, Turizm Amaçlı Sportif Olta Balıkçılığı, Atlı Doğa Yürüyüşü ve Mağara Turizmi konularında projeler geliştirmiştir. Yayla Turizmi Turizmin çeşitlendirilmesi, tüm yıla ve ülke sathına yaygınlaştırılması, değişik yörelerin mevcut turizm potansiyelinin geliştirilerek harekete geçirilmesi yönünde başlatılan çalışmalarımızın önemli bir bölümünü; yaylaların turizme kazandırılması amacı ile 1990 yılında başlatılan Yayla Turizmi Projesi kapsamındaki araştırma, planlama ve altyapı uygulamaları oluşturmaktadır. Bu proje ile; yaylalarımızın doğal güzellikleri, etnolojik ve diğer çekicilik yaratan özellikleri ile eko-turizme yönelik sundukları çok çeşitli ve eşsiz olanakların; koruma-kullanma dengesi içerisinde turizm amaçlı değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamdaki çalışmalar, uzun yıllardan beri yayla geleneğine bağlı birçok sosyal etkinliğin yoğunlaştığı, değişik özellikli yayla şenliklerinin tertiplendiği Doğu Karadeniz yaylalarından başlatılmış olup, Batı Karadeniz, Orta Anadolu Bölgeleri ile Batı, Orta ve Doğu Toroslar 'da belirgin özellikleri olan yaylalarda halen sürdürülmektedir. Çalışma bütünü içinde bugüne kadar Sinop : Ayancık-Akgöl, Gerze-Kozfındık-Bozarmut, Türkeli, Kurugöl yaylaları Ordu : Çambaşı, Akkuş-Argın, Aybastı Perşembe, Mesudiye-Keyfalan, Mesudiye-Topçam-Yeşilce yaylaları Giresun : Bektaş, Kümbet, Yavuzkemal yaylaları Trabzon : Çaykara-Uzungöl, Akçaabat Karadağ, Tonya-Erikbeli, Maçka-Şolma, Araklı-Pazarcık, Yeşilyurt Yılantaş yaylaları Rize : Anzer, Ayder (Kaplıcası) yaylaları Artvin : Kafkasör, Kaçkar yaylaları Gümüşhane : Zigana (Kayak Merkezi) Bayburt : Kop Dağı (Kayak Merkezi) Gaziantep : Hızır (Huzurlu) Manisa : Spil Dağı Antalya : İbradı Yaylası olmak üzere toplam 26 adet yayla turizm merkezi ilan edilmiştir. Ayder Yaylasında Bakanlığımızca kamulaştırılan 11 bin 267 m2 alanda gerçekleştirilecek turistik tesisin projesi yine Bakanlığımızca hazırlanmıştır. Bu alanın Kamu Arazisinin Turizm Yatırımcılarına Tahsisi Hakkında Yönetmelik kapsamına uygun olarak çalışmaları devam etmektedir. Planlama çalışmalarında, yerel halkın beklentilerinin neler olduğunun araştırılması amacı ile Uzungöl” de Yaşayan Yetişkinlerin Plan Kararlarına Katılımı konusunda bir çalışma yaptırılmış, öneriler doğrultusunda, mahallinde yapılan incelemelerde plan kararları yerel halka aktarılarak isteklerinin plana yansıtılmasına çalışılmıştır. Uzungöl Nazım İmar Planında Özel Planlama Alanı olarak ayrılan kesimin Peyzaj projeleri, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'ne hazırlatılarak Trabzon Valiliğine iletilmiştir. Planlama çalışmalarının zaman alacağı düşünülerek, yaylalarda ihtiyaç duyulan minimum altyapının gerçekleşmesi için plana bağımlı olmayan yolların iyileştirilmesi, çeşme, wc, çöp toplama ve imha, telefon, sağlık hizmetleri, güvenlik hizmetleri gibi teknik ve sosyal altyapının yaylaya en yakın yerleşim birimine götürülmesi hedeflenmektedir. Bu amaca yönelik olarak bütçe olanaklarımız çerçevesinde maddi yardım yapılmaktadır. Planlama ve altyapının geliştirilmesine yönelik çalışmalar dışında Çoğunlukla Belediye sınırları dışında kalan yaylalarda yaşanan yönetim boşluğunun giderilebilmesi amacı ile Türkiye Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü'ne hazırlattırılan Yayla Dağ-Doğa Yürüyüşü ve Kış Sporları Merkezlerinde Kamu Yönetimi Örgütlenmesi adlı araştırma sonucunda, yayla ve dağ sporları için yürütülecek hizmetler bağlamında İl Özel İdarelerinin başarılı hizmet üretmelerinin bugünkü koşullarda mümkün olduğu ancak merkez ve yerel düzeyde etkili biçimde desteklenmesi gerektiği ortaya çıkmış ve önerilen örgütlenme modeli, 1994 Mayıs ayında Rize ve Trabzon'da ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının da katılımı ile yapılan toplantılarda tanıtılmıştır. Yine eko-turizm kapsamında dağ-doğa yürüyüşü ve akarsu sporları yönünden önemli bir yöre olan ve Karadeniz yaylaları ile fiziki bağlantısı bulunan Çoruh Havzasının, bir bütünlük içinde gelişmesini sağlamak amacı ile Karadeniz Teknik Üniversitesi'ne Çoruh Havzası Turizm ve Rekreasyon Geliştirme Planı hazırlatılmıştır. Yayla Turizmi Projesinin ülke çapında yaygınlaştırılması; Bakanlığımız ile diğer ilgili Bakanlık ve Yerel İdarelerinin içtenlikli bir işbirliği içerisinde çalışabilmesine bağlı bulunmaktadır. Bunun başarılması halinde Türk Turizmi yeni bir etkin bir boyut kazanmış olacaktır. Kaynaklar : 1- T.C. Turizm Bakanlığı web Sitesi 2- Çeşitli yabancı organizasyonların web siteleri 3- Doğal hayatı Koruma Derneği web sitesi Derleme : Ayşegül Aydın / Peyzaj Mimarı