Çevre Yüzyılı Çevre; canlıların yaşamı boyunca ilişkilerini sürdürdüğü dış ortamdır. Hava, su ve toprak bu çevrenin fizikî unsurlarını; insan, hayvan, bitki ve diğer mikroorganizmalar ise, biyolojik unsurlarını teşkil etmektedir. Hava, su, toprak ve kayalar gibi cansız maddeler, canlıların yaşamasına elverişli bir çevre ya da ortam oluştururlar. Çeşitli bitki ve hayvan türleri doğal çevreyle birlikte farklı ekosistemler meydana getirir. Bir ekosistemdeki her canlının yaşamı diğer canlılara bağlıdır. Yâni bir ekosistem, tüm diğer ekosistemlere bağımlıdır. Bütün ekosistemler en büyük ekosistem olan dünyayı meydana getirirler. Ekosistemlerden biri görevini yapmazsa, en büyük ekosistem de bundan etkilenir. Örneğin, canlılar birbirine besin zincirleriyle bağlıdırlar. İlk halkayı genellikle bitkiler oluşturmaktadır. Bildiğimiz gibi otçul hayvanlar bitkilerle, etçil hayvanlar da otçulların etiyle beslenir. Bunlardan biri olmadığı zaman besin zinciri kopacaktır. Dolayısıyla diğerlerinin de yaşamı tehlikeye girecektir. Dünyanın ekoloji dengesi de bozulmuş olacaktır. Ekolojinin bozulması dünyanın ekosistemine bağlıdır. Dünyanın ekosistemlerinden biri bozulmuş ise, ekolojinin dengesi de bozulacak demektir. Dünyada Çevre Çevre kirliliği son 50 yılda, özellikle 1960'lardan sonra, başta sanayisi gelişmiş ülkelerde önemli boyutlara ulaşırken gelişmekte olan ülkelerde de aynı hızla devam etmektedir. Bugün 7 milyara yaklaşan dünya nüfusuna her gün 250 bin, her yıl 93 milyon kişi katılmaktadır. Yapılan hesaplamalar bu rakamın 2010 yılında iki katına çıkacağını göstermektedir. Bu şartlarda, hızla artan dünya nüfusunun doğal kaynaklar üzerine ne kadar büyük bir baskı oluşturduğunu tahmin etmek zor değildir. Hava, su ve toprak kirliliği ile ilk kez nüfusun yoğun olduğu kentlerde ve endüstri merkezlerinde karşılaşılmış ve bu kirliliğin hızla dünyaya yayılması çevrenin bozulmasına sebep olmuştur. Doğal çevrenin, takribî bir süre sonra insanların beslenme, enerji ve ham madde gibi ekonomik kaynaklarını tehdit etmeye başlamış ve çevre kaygısı taşımadan yürütülen sanayileşmenin çevreyi yok ettiği anlaşılmıştır. Enerjinin üretimi, taşınımı, dönüşümü ve kullanımı esnasında ciddî çevre problemleri meydana gelmektedir. Bu çevre problemleri lokal ölçekte olduğu gibi, küresel ölçekte de olmaktadır. Özelikle fosil yakıtlarının yanması sonucu atmosfere bırakılan CO2 emisyonu atmosferde birikerek atmosferin kimyasal özeliklerini etkilemekte, uzun vâdede sera etkisine, küresel ölçekte ise iklim değişikliğine sebep olmaktadır. Çevre kirliliği hava, toprak, su vb. doğal yapıyı olumsuz yönde etkileyerek doğal kaynakları tekrar düzeltilmesi mümkün olmayacak şekilde kirletmekte, bozmakta ve azaltmaktadır. Bunun temel sebebi, söz konusu kaynaklara kaldıramayacakları oranda yük bindirmek ve bu kaynakları bilinçsizce kullanmaktır. Özelikle sanayi bölgelerinden yayılan kükürtdioksit ve azotoksit gibi gazlar, atmosferdeki su buharı ile birleşerek asit yağmurunu meydana getirmektedir. Asit yağmurları ormanları, gölleri ve nehirleri büyük derecede etkilemektedir. Birleşmiş Milletler'in yayınladığı bir rapor, İngiltere'deki ağaçların %25'inin asit yağmurlarından etkilendiğini ve bu oranın gittikçe artığını yazmaktadır. Başka bir raporda da; yeryüzündeki 800 milyon hektar yağmur ormandan 330 milyonunun Brezilya'da bulunduğu, ekonomik meselelerinden dolayı insanlar tarafından son bir yılda 17 milyon hektarının yok edildiği, bu duruma bir çözüm bulunmazsa ve kesim bu hızla devam ederse, 2020 yılında, dünyanın oksijen deposu olan bu yağmur ormanların yok olacağı yazmaktadır. Hava kirliliği; ABD, Belçika, Meksika ve İngiltere gibi dünyanın çeşitli ülkelerinde öldürücü etki göstermiştir. 20. yüzyılın başından beri hızla ilerlemekte olan sanayileşme hareketleri, bugün artık ilgilileri derin derin düşündürmekte ve bu faaliyetlerin sebep olduğu çevre kirlenmesinin insan, hayvan, bitki ve diğer kaynaklar üzerindeki zararlı etkilerini minimum seviyede tutmak için araştırmalar yapılmaktadır. Ayrıca istatistik bilgiler toplanarak bu bilgilerin ışığı altında, atmosfer yeniden temizlenmeye çalışılmaktadır. Amerika, Japonya ve Avrupa şehirlerinde çevre kirliliğinin kaynakları, sebepleri, canlılar üzerindeki zararlı etkileri, ekonomik zararları, vb. konularda çeşitli araştırmalar yapılmaktadır. Çeşitli çalışma ve önlemlerin sonucunda insan sağlığını tehdit eden ve büyük ekonomik olaylara sebep olan çevre kirliliği büyük ölçüde azaltılmıştır. Bugün Amerika'nın beyni sayılan Michigan Detroit şehrinde çevre kirliliği artık insan sağlığına tesiri olmayacak kadar kontrol altına alınmıştır. 1970'li yıllardan sonra ülkeler plan ve hedeflerini belirlerken çevre faktörünü de dikkate almışlardır. Özelikle uluslararası düzeyde çevre politikaları giderek yaygınlaşmıştır. Yazan : Idris Tunçer/ 2023 yazarı