Imar ve Şehirleşme Kanunu Tasarısı Taslağı Birinci bölüm Genel Hükümler Amaç Madde 1. Bu Kanun, ülke genelindeki tüm alanlarda yerleşme ve yapılaşmanın; bilim, teknik sanat ve sağlık kuralları ile plan ve yöresel koşullara uygun, doğal, tarihi ve kültürel çevreyi korumaya duyarlı, sürdürülebilir gelişme ilkesi ile uyumlu, afetlere karşı dayanıklı ve yaşam kalitesini artırıcı oluşumunu, kullanımını ve denetimini sağlamak, bunlarla ilgili şehirleşme politika, ilke ve esasları belirlemek amacıyla düzenlenmiştir. Kapsam Madde 2. Bu Kanun, ülke genelindeki tüm alanlarda yapılacak her tür ve ölçekteki planlar ile inşa edilecek resmi ve özel her türlü yapının, Kanunun amacına uygun yapılmasını sağlamaya yönelik süreç, örgütlenme ve uygulama araçlarını, katılım, kullanım ve denetim kurallarını ve esaslarını kapsar. Genel Esaslar Madde 3. Bu Kanunun uygulanmasında; planlama, yerleşme ve yapılaşmada, toplum ve kamu yararının üstünlüğü, sağlıklı bir çevrede yaşama hakkının gözetilmesi, kentli haklarına saygılı, afete duyarlı, doğal, tarihi ve kültürel değerleri koruyan ve kaynaklarla dengeli kentsel ve kırsal gelişmeyi sağlamaya yönelik plan hiyerarşisinin kurulması, sosyal ve teknik altyapının ve yaşanabilir çevrenin oluşturulması ile kurumlar ve disiplinler arası eşgüdümün sağlanması esastır. Herhangi bir alan, her tür ve ölçekteki plan esaslarına, imar programına, şehircilik ilkelerine, bulunduğu bölgenin koşullarına ve ilgili mevzuata aykırı amaçlar için kullanılamaz ve kullandırılamaz. Fiziksel çevrenin özürlüler için ulaşılabilir ve yaşanılabilir kılınması için, imar planları ile kentsel, sosyal, teknik altyapı alanlarında ve yapılarda ilgili standartlara uyulması, mevcut yapı ve alanlarda gerekli önlemlerin alınması zorunludur. Eşgüdüm ve İstisnalar Madde 4. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 383/444 sayılı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname, 3621 sayılı Kıyı Kanunu, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu, 6831 sayılı Orman Kanunu, 3202 sayılı Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Teşkilatı Hakkında Kanun, 4342/4368 sayılı Mera Kanunu kapsamında kalan alanlarda anılan kanunlardaki korumaya ilişkin ilke ve esaslar dikkate alınır. Ancak planlama ve yapılaşma konularında bu Kanun hükümleri uygulanır. 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler Hakkında Kanun, 388 sayılı Güneydoğu Anadolu Projesi Kalkınma İdaresi Teşkilatının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine Dair Kanun, 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu, 1164 sayılı Arsa Ofisi Kanunu, 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun, 775 sayılı Gecekondu Kanunu, 442/3367 sayılı Köy Kanunu ve diğer özel kanunlarla belirlenmiş ve belirlenecek alanlarda anılan kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. Hüküm bulunmayan hallerde bu Kanun hükümleri uygulanır. Tanımlar Madde 5. Bu Kanunda kullanılan bazı terimler aşağıda tanımlanmıştır: Mekansal Strateji Planı: Genel ve uzun dönemli ilke ve hedefler ile mekansal ana yönlendirme kararlarını belirleyen Ülke Fiziki Planı, Bölge Planı ve Alt Bölge Planıdır. Ülke Fiziki Planı: Ülke bütününde eşitsiz büyümenin önlenmesi, koruma ve kullanma dengesini sağlamaya ilişkin politika ve stratejileri içeren, Kalkınma Planları ile uyumlu ve karşılıklı veri oluşturarak mekansal stratejileri belirleyen plan ve programlar ile kapsamlı rapor ve eklerinden oluşan belgedir. Bölge Planı: Kalkınma Planları ve yıllık programlarla biçimlenerek, planlama amaç ve ihtiyaçlarına göre Ülke Fiziki Planında belirlenecek bölgelerde, doğal, beşeri, sosyal, kültürel ve ekonomik kaynak, olanak ve potansiyeli değerlendirmek üzere yapılan çalışmalar ile, ekonomik, sosyal, kültürel, sektörel ve fiziksel faaliyetlerin korunması, kullanılması, sınırlandırılması ve gelişimi ile bu faaliyetlerin bölge içinde dağılımına yönelik hedef ve ilke kararlarından oluşan, alt ölçekli planlara veri teşkil edecek politikaları oluşturan, açıklama raporu ile bir bütün olan plandır. Alt Bölge Planı: Mekansal ve işlevsel bütünlük arz eden bir veya birden fazla il sınırları bütününde veya bir kısmında, varsa ülke fiziki planı ve bölge planı kararlarına uygun olarak, demografik, kültürel, ekonomik, sosyal, fiziksel araştırmaların ve verilerin değerlendirilmesi ile hazırlanan, korunacak tabiat ve kültür varlıkları, su havzaları, ormanlar, tarımsal alanlar ve benzeri doğal kaynak ve varlıklar, afete maruz yerleşme ve alanlar, temel altyapı, enerji, sanayi, ticaret, turizm merkezleri, ulaşım merkez ve eksenleri ile ana ulaşım ve altyapı kararlarını içeren, makro ölçekte nüfus dağılımı ve yoğunluğunu veren, yerleşme gelişme yönünü gösteren, konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi yerleşme ve arazi ana kullanımı kararlarını yürürlükteki tüm mevzuat hükümleri doğrultusunda belirleyen, sektörler arasında koruma kullanma dengesi sağlayan, idareler ve disiplinler arası Eş güdüm esaslarını içeren, açıklama raporları ve plan notları ile bir bütün olan plandır. İmar Planı: Belde halkının sosyal ve kültürel gereksinimlerini karşılamayı, sağlıklı ve güvenli bir çevre oluşturmayı, yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen ve bu amaçla beldenin ekonomik, demografik, sosyal, kültürel, tarihsel, fiziksel özelliklerine ilişkin araştırmalara ve verilere dayalı ve varsa alt bölge planı kararlarına uygun olarak hazırlanan, kentsel yerleşme ve gelişme eğilimlerini alternatif çözümler oluşturmak suretiyle belirleyen, arazi kullanımı, koruma, kısıtlama kararları, örgütlenme ve uygulama ilkelerini içeren pafta, rapor ve notlardan oluşan belgedir. İmar planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olmak üzere iki aşamadan oluşur. Nazım İmar Planı: Onaylı halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durum, jeolojik bilgiler ve afet verileri işlenmiş olarak, varsa bölge ve alt bölge planlarına uygun biçimde hazırlanan, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olan ve zaman ve mekan etaplarını belirleyen, plan notları ve detaylı açıklama raporu ile bir bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı: Onaylı halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durum, jeolojik bilgiler ve afet verileri işlenmiş olarak nazım imar planı kararlarına uygun biçimde hazırlanan ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar programlarına esas olacak uygulama etaplarını, esaslarını ve yapılaşmaya ilişkin tüm bilgileri ayrıntıları ile gösteren raporuyla bir bütün olan plandır. Kentsel Tasarım Planı: Kentin doğal, kültürel, tarihi ve sosyal özellikleri ile kullanımları açısından önem arz eden ve/veya yenileme suretiyle kente kazandırılması hedeflenen ve sınırları imar planı ile belirlenen kesimleri için hazırlanan, kent kimliğini vurgulayıcı özel uygulama ayrıntıları içeren plan ve projelerdir. İmar Programı: İmar planının uygulanmasını sağlayacak yönetsel, mali öneri ve önlemleri de içeren süreç ve yöntemleri belirleyen, imar planı ile birlikte onaylanan imar ana programı ve buna dayalı 5 yıllık uygulama programlarından oluşan düzenlemedir. Parselasyon Planı: Mevzuata, uygulama imar planı ve plan notlarına uygun yapılaşmaya temel oluşturmak ve kamu hizmet ve tesis alanlarının kamu eline geçişini sağlamak amacıyla hazırlanan, kesin parselasyon durumunu gösteren ve tapuya tescil işlemlerinde esas alınan arazi ve arsa düzenleme işlemini gösteren belgelerdir. Halihazır Harita: Herhangi bir bölgenin coğrafik, topografik özelliklerini, fiziksel yapısını ve mevcut kullanım şekillerini gösteren haritalardır. Jeolojik Harita: Onaylı halihazır haritalar üzerinde arazinin jeolojik yapısı ve litolojik özellikleri açısından yerleşime uygunluğunu irdeleyen, afet haritalarının hazırlanmasına veri oluşturan, açıklama raporu ile bir bütün olan haritadır. Afet Haritası: Jeolojik haritalar ve raporlar da kullanılarak deprem, yangın, su baskını, yer kayması, kaya düşmesi, çığ, tasman, gibi doğal ve teknolojik afetlere maruz, afete uğramış yada afet etkisine açık, alanlara ait harita bilgilerinin onaylı halihazır haritalar üzerine bütünleştirilerek işlenmesi ile elde edilen ve raporu ile bir bütün oluşturan, planlama alanında oluşabilecek tüm afet risklerini ortaya koyan ve planlamayı yönlendiren haritadır. Zemin/Kaya Etüdü: Ruhsata esas statik projelerin hazırlanmasından önce yerinde ve/veya laboratuarda yapılacak zemin/kaya mekaniği deneyleri ile olası bir deprem anında zemine gelecek dinamik yüklere karşı zeminin davranışının ve zemin-temel-yapı etkileşiminin belirlenmesine esas teşkil eden araştırmaları ve zemin mekaniği, zemin dinamiği ve zemin emniyet gerilmesi hesaplarını kapsayan etüttür. Harita ve Parselasyon Planı Denetim Komisyonu: İlgili idarelerce, yapılan veya yaptırılan halihazır haritaları ve parselasyon planlarını onaylanmadan önce mevzuat, teknik yeterlilik, toplum ve kamu yararına uygunluk açısından denetlemekle görevli olan, çalışma usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılan Yönetmelikle belirlenen komisyondur. Plan Denetim Komisyonu: İlgili idarelerce yapılan veya yaptırılan imar planlarını onaylanmadan önce mevzuat, teknik yeterlilik, planların kademeli birlikteliği ilkesi, şehircilik ilke ve planlama esasları ile toplum ve kamu yararına uygunluk açısından denetlemekle görevli olan, çalışma usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılan Yönetmelikle belirlenen komisyondur. Yapı Denetim Komisyonu: Yapının projelendirme ve yapım sürecinde görev alan tüm sorumluların ve bunlara ait kuruluşların faaliyetlerini izlemek, faaliyetleri sırasında ortaya çıkabilecek ihtilafları çözümlemek, itirazları karara bağlamak, mevzuata aykırı uygulamalar hakkında kararlar almak ve uygulanmasını sağlamakla görevli olan, çalışma usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılan Yönetmelikle belirlenen komisyondur. Yerleşme Alanı: İmar planı sınırları içindeki yerleşik ve gelişme alanlarının tümüdür. İmar Adası: İmar planında belirli bir kullanım için ayrılan, çevresi yol ile yada dere, göl, kanal, yeşil alan gibi eşiklerle sınırlı alandır. İmar Parseli: İmar adaları içerisindeki kadastro parsellerinin Kanun, imar planı ve yönetmelik esaslarına göre düzenlenmiş şeklidir. Yapı : Karada ve suda, kalıcı veya geçici, zemine doğrudan veya dolaylı olarak bağlı, resmi ve özel, yer altı ve yerüstü inşaatları ile bunlara bağlı eklerini, alt yapı tesislerini ve bunların ilave, değişiklik, güçlendirme ve esaslı onarımlarını içine alan sabit veya hareketli tesislerdir. Bina: İçinde yaşamak veya çeşitli eylem ve işlevleri gerçekleştirmek üzere inşa edilen yapıdır. Plan Müellifi: Plan yapma yetkisine sahip şehir plancısıdır. Yapı Sorumluları: Proje ve yapım işinde görev alan proje müellifi, yapı denetim sorumlusu, varsa teknik danışman, müteahhit, şantiye şefi ve fen adamıdır. Harita müellifi: Halihazır harita ve parselasyon planı yapma yetkisine sahip harita ve kadastro mühendisidir. Proje Müellifi: Yapı ruhsatına esas her türlü etüt ve projeleri hazırlama yetkisine sahip mimar ve mühendislerdir. Yapı Denetim Sorumlusu: Yapının ruhsat ve eki projelerinin uygulanması için mal sahibi veya vekili tarafından görevlendirilmiş ilgili idareye karşı sorumlu mimar ve mühendisler veya kuruluşlardır. Teknik Danışman: Planlama, projelendirme, uygulama ve denetim gibi teknik işleri yürüten, idare ve diğer ilgililerle olan ilişkileri sağlayan şehir plancısı, mimar ve mühendisler veya bu meslek mensuplarından oluşan kuruluşlardır. Müteahhit: Ticari amaçla yada kendisi için, şahsi finans kaynakları ile yapım işini üstlenen, yapının yürürlükteki plan ve mevzuata, bilimsel ve teknik kurallara, ruhsat eki projelerine uygun olarak inşa edileceğini yapı sahibine ve ilgili idareye taahhüt eden ilgili odaya kayıtlı gerçek veya tüzel kişidir. Şantiye Şefi: Bir yapının uygulama projelerine uygun olarak yapılmasında yapı denetim sorumlusuna karşı sorumlu olan, yapım işlerini yapı müteahhidi adına yöneten ve uygulayan yetkili mühendis ve mimarlardır. Fen Adamı: Yapı, elektrik tesisatı, sıhhi tesisat ve ısıtma, makine, harita kadastro ve benzeri alanlarda mesleki ve teknik öğrenim veren en az lise dengi okullardan mezun olmuş veya lise mezunu olup bir öğrenim yılı süreyle bakanlıkların açmış olduğu kursları başarıyla tamamlamış olanlar ile 3308 sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanununa göre ustalık belgesine sahip olan elemanlardır. İlgili İdare: Belediye sınırları içinde belediye, belediye sınırları dışında valiliktir. Bakanlık: Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'dır. Ayrıca bu kanunla ilgili diğer tanımlar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmeliklerde yer alır. Kanun hakkındaki görüşlerinizi bildirmek için tıklayınız Derleme: Cüneyt Çakar / Ege Üniversitesi - Peyzaj Mimarı