21. Yuzyılda Peyzaj Mimarlığı ve Eko-Mimarlık Bu yazida irdelenmek istenen; Peyzaj Mimarligi Meslegi’nin ozellikle gectigimiz yuzyil icerisinde sosyal yasamda planlama ve tasarim calismalarinda geri planda kalma nedenleri ve 21. yuzyilin Peyzaj Mimarligi meslek disiplini acisindan bir olanak cagi oldugu dusunulerek, diger cevre planlama, tasarim ve dogal bilim kokenli meslek dallarinin Peyzaj Mimarları’nin yogun olcude etkinlik saglamasi gereken alanlarda hakimiyet kurmasi ve onlarin yerlerini almasidir. Turkiye’de ozellikle son yillarda, mimar ve sehir plancilarinin ekoloji uzantili planlama ve tasarim konularina buyuk ilgi gostermeye, imar planlama sureclerinde ekolojik planlama uzerinde durmaya, Peyzaj planlama konularinda yuksek lisans tezleri hazirlamaya ve bazi mimarlik fakultelerinin de eko-mimarlik platformu olusturmaya basladigini gozlemliyoruz. Bunun elbette ilk buyuk nedeni ulkemizde meydana gelen depremlerdir. Cunku ozellikle 1999 Marmara Depremi’nden beridir her meslek disiplinin kendi etkinlik sahasini genisletmeye calismasi son zamanlarda yasadigimiz bir olaydir. Eko-mimarlik dunya uzerinde bilinen en onemli olgulardan birisidir. Peyzaj Mimarları’nin ekoloji konularini sadece Peyzaj mimarligi ve dogal bilim kokenli meslek dallarinin tekelinde dusunmesi dogru degildir. Ozellikle mimarlik ve sehir planlama gibi meslek disiplinlerinin bu konuyu gundeme tasimalari sevinilecek bir konudur. Ancak ilgili platformlarin amacinin ekolojik tasarim konusunda onculuk yapma durumunda kendilerini gostermeleri olayin boyutunu degistirmektedir. Bu durumda bir meslek disiplini olan Peyzaj Mimarligi’nin konumu ve gerekliligi tartisilmaya baslaniyor. Bu tur kaygilarin sadece ulkemizde degil ABD’de ve dunyanin her yerinde var. Zaten dunya olceginde ele alinirsa Peyzaj Mimarları’nin, mevcut calisma konularinda etkinligi oldukca dusuk. Buna en guzel ornegi birkac yil once Izmir’de yapilan uluslararasi bir kentsel tasarim projesi yarismasi vermektedir. Bu yarismaya Turkiye’den ve Dunya’dan mimarlar oldukca ilgi gostermelerine karsin Peyzaj mimari olan ekiplerin calismalarinin genellikle bitki kullanimi ve tasarimi konularinda olmasindan belli oluyordu. Yukarida anlatilanlari bir cati altinda toplarsak; Peyzaj Mimarligi Meslek Dali’nin iceriginin ve etkinlik alanlari ile ilgili kritiginin sadece ulkesel duzeyde degil uluslarasi duzeyde ele alinma zorunlulugudur. Cogu gelismis ve gelismekte olan ulkelerde bile halen bilim dali olup olmadigi tartisilan Peyzaj Mimarligi’nin, agirlikli olarak piyasa dinamiklerinin yonlendirdigi bir meslek disiplinin etkin olmasi gereken konularda geri planda kalmasi, toplumsal rolunun uzerini musteri odakli piyasa calismalarinin golgelemesi veya bu sekilde dusunulmesi bu meslek disiplinin varligi acisindan oldukca buyuk tehdit olusturmaktadir. Kaynak: Ege Universitesi Peyzaj Mimarligi Bolumu Ogretim uyesi Doc. Dr. Adnan Kaplan’a verdigi bilgiler icin tesekkur ederim Yazan : Latif Gurkan Kaya, Yuksek Peyzaj Mimari (Ege 93, Oklahoma 98) Doktora ogrencisi New York Eyalet Universitesi, Syracuse, NY