|
|
 |
 |
|
Central Park |
Centralpark tarihi
1800 - 1858
Central Park'ın zengin tarihi 1800 lü yılların ortalarına dek uzanmaktadır.
Gerçi, park içindeki heykeller ufak bir araştırma gezisine çıkıldığı
taktirde, bugünün popüler kültürüyle nasıl bir araya geldiklerini bizzat
kendileri anlatır gibidir. Central Park, Amerika Birleşik Devletleri'nde
Peyzaj düzenleme yapılan ilk genel parktır. Parkın tasarımındaki
destekçiler - en önemli olarak, zengin tüccarlar ve alan sahipleri - Londra
ve Paris'e ait genel alanları çok beğenmiş ve New York'un da uluslar arası
bir şöhret sağlama açısından böyle bir alana ihtiyacı olduğu düşünmüşler.
Yapılması düşünülen genel park, cazip düzenleme ve donatılarla kendi
şöhretini içinde barındırmalı, New York'un çalışan kesimi için de salonlara
alternatif olarak sağlıklı bir alan sunmalıdır. Park alanının ve
masrafların müzakeresinden 3 sene sonra, 1853 yılında, kanuni açıdan da New
York kenti için Manhattan'ın merkezinde, devlet arazisinden 2800 dönümlük
bir alan elde edilmiştir.
Bataklıklardan ve uçurumlardan oluşan düzensiz alan, kaya parçalarıyla
noktalanmış, 5 inci ve 8 inci bulvarlar arasındaki alan ile hoşa gitmeyen
bir özel gelişim gösteren 59. ve 106. Caddeleri kapsar. Her ne kadar,
parkın tasarımında, kaba taslak 1600 fakir konutu yerinden etmek gerekse de
(içinde İrlandalı domuz çiftçileri ve Alman bahçıvanların bulunduğu) bu
insanlar alan içerisindeki şantiyede yaşıyorlardı. Sekizinci Bulvarda ve
82. Caddede, Seneca Köyü kentin en yoğun Afrikalı-Amerikalı kesiminin
ikamet ettiği yerlerden birisi (3 kilisesi ve bir okulu ile) bulunmaktadır.
1863 yılında 110 uncu Caddenin sınırındaki yayılma park alanına 843 acre
(*) daha kazandırmıştır.
Bu yeni çeşit genel tesisin politik kontrolünün
kim tarafından kullanılacağı? sorusu 19. yüzyıla doğru bir muhteva
noktasıydı. İlk Central Park Komisyonu'nun tayin edilmesi (1857 - 1870),
Andrew Green'in liderliği altında, komisyon kentin ilk planlama
acenteliğini kurdu ve parkın yönetimini de güzel bir şekilde yaptı. Daha
sonra 1870 yılında, yeni kentin karakteri oluşmaya başladığında, parkın
yönetimi lokal kontrole iade edildi, belediye reisi park komisyoncularını
tayin etti.
1857 yılında, Central Park Komisyonu ülkenin ilk Peyzaj düzenleme
yarışmasını yaptı ve Frederick Law Olmsted (aynı zamanda parkın
müfettişidir), Calvert Vaux ve Andrew Jackson Downing tarafından sunulan
Greensward Planı nı seçti. Tasarımcılar İngiliz romantik akımından
etkilenerek pastoral bir Peyzaj oluşturmak istemişlerdir. Yerel
eleştirilere cevaben, tasarımcılar planlarında mevcut dolaşım sistemini
düzenlemişler, yaya yollarını, at patikalarını ve araba yollarını
birbirlerinden ayırmışlardır. Jacob Wrey Mould tarafından asistanlığı
yapılan Vaux, 40 tan fazla köprü tasarlayarak geçişleri değişik rotalarla
derecelendirmiştir.
Kaynak:
centralparknyc.org/thenandnow/cp-history
Çeviren:
Ayşe Gül Aydın/ İ.Ü - Peyzaj Mimarı
|
|
 | |
|
