Kamu alanlarının başarısı

Dünya çapında 1000’in üzerinde kamu alanının değerlendirilmesiyle varılan sonuca göre, bu alanlar arasında başarılı bulunanlarda 4 ortak özellik saptanmıştır. Bunlar: ulaşılırlık, insanların yoğun olarak aktivitelerle meşgul olabilmesi, alanın konforu ve iyi görüntüsü ve son olarak da alanın sosyabilitesidir.

Ulaşılırlık ve Bağlantılar Alan hakkında, çevresiyle olan hem görsel hem de fiziksel bağlantılarına bakılarak bir değerlendirmeye varılabilir. Başarılı bir kamu alanına ulaşım ve alan içinden geçişler kolaydır, hem yakından hem de çok uzak olmayan mesafelerden rahatlıkla görülebilir. Bunun yanında alanın kenar hattı da önemlidir; örneğin bir cadde boyunca iki yanda sıra halinde uzanan dükkanlar arasından yürümek, düz bir duvar ya da boş bir arsa boyunca yürümekten çok daha çekici ve güvenlidir. Ulaşılırlığı kolay olan alanlar, yüksek bir araç parkı kapasitesine de sahiptir ve kullanıcıların transit geçişlerine elverişlidir. (Resim 1: Pioneer Courthouse Square, Portland, OR)

Ulaşılırlık ve bağlantılara dair cevaplanması gereken sorular

 - Alan, belli bir uzaklıktan görülebiliyor mu? Alanın içi, dışarıdan bakıldığında görülebiliyor mu?

 - Alanla çevresindeki binalar arasında bağlantı var mı yoksa alan duvarlarla mı çevrili? Binalardaki kullanıcılar alanı kullanmakta mı?

 - İnsanlar yaya olarak alana kolayca ulaşabiliyor mu? Alana ulaşmak için örneğin yoğun bir araç trafiğini aşmak zorunda kalıyorlar mı?

 - Kaldırımlar, komşu alanlara dek devam ediyor mu?

 - Yol aksları kullanıcıları asıl gitmek istedikleri yerlere en çabuk şekilde ulaştırıyor mu?

 - İnsanlar alana ulaşabilmek için otobüs, tren, araba veya bisiklet gibi çeşitli ulaşım olanaklarından yararlanabiliyor mu?

 - Otobüs durakları; kütüphane, postane, park girişleri ve benzeri yerlere yakın mı?

Rahatlık ve İyi Görünüm

Bir alanın başarısının sırrı; alanın rahat olup olmadığı ve iyi görünüp görünmediğinde saklıdır. Rahatlık; güvenlik, temizlik ve oturma birimlerinin her yönden uygunluğu konularını içerir- insanlara istedikleri yerde oturma seçeneğini verme konusu çoğu zaman es geçilmektedir. ( Street ve 71. Avenue, New York, NY)

Rahatlık ve iyi görünüme dair cevaplanması gereken sorular:

 - Alan, iyi bir ilk izlenim bırakıyor mu?

 - Oturacak yeterli birim mevcut mu? Birimler uygun biçimde yerleştirilmiş mi? İnsanlar güneşte ya da gölgede oturmayı seçme şansına sahip mi?

 - Mekanlar temiz mi? Bakım işlerinden kim sorumlu? Bakım görevlileri hangi zamanlarda hangi işlemleri yapmaktalar?

 - Alan, güvenlik hissi veriyor mu? Bir güvenlik ekibi var mı? Eğer varsa nasıl çalışıyor? Ne zamanlar görev başı yapıyor?

 - İnsanlar fotoğraf çekiyorlar mı? Fotoğraf çekilebilecek alan seçenekleri mevcut mu?

 - Araçlar, yayaların alanı kullanımını veya alana ulaşımlarını zorlaştırıyor mu?

Kullanımlar ve Aktiviteler

Aktiviteler bir alanın temel yapıtaşlarıdır. Yapılacak bir aktivitenin olması, insanların alana gelmesi için sebep yaratır. Yapılacak bir şey olmadığı zaman alan boş kalır ve bu da birşeylerin yanlış gittiğinin göstergesidir. ( Balboa Park, San Diego, CA)

Kullanım ve aktivitelerin düzenlenmesi ilkeleri

 - Ne kadar çok aktivite olursa ve insanların katılım şansı ne kadar arttırılırsa o kadar başarı sağlanır.

 - Kadınlar ve erkekler arasında bir denge vardır. Kadınlar, kullandıkları mekan konusunda daha duyarlı ve titizdirler.

 - Alanı değişik yaş gruplarından insanlar kullanırlar. (Emekliler ve küçük çocuğu olanlar, diğer kullanıcılar işteyken, gün boyu alanı kullanabilirler.)

 - Alan tüm gün süresince kullanımdadır.

 - Alanın, hem yalnız hem de grup olarak gelenler tarafından kullanılıyor olması, sadece yalnız gelenler tarafından kullanılıyor olmasından iyidir. Çünkü bu demektir ki; alanda uygun oturulabilecek yerler mevcuttur, sosyabilite sağlanmıştır ve alan eğlenceli bir mekandır.

 - Alanın azami kullanımı, alanın ne derecede iyi yönetildiğine de bağlıdır.

Kullanımlar ve aktivitelere dair cevaplanması gereken sorular

 - Alan kullanılıyor mu yoksa boş mu?

 - Farklı yaş grupları tarafından mı kullanılıyor?

 - İnsanlar alanda gruplar halinde mi bulunuyorlar?

 - Kaç çeşit aktivite mevcut?- yürüyüş, yeme/içme, basketbol, okuma alanları gibi.

 - Alanın hangi kısımları kullanılıyor hangileri kullanılmıyor?

 - Etrafta, görevli herhangi biri görülüyor mu? Görevlilerin varlığı yoğun olarak hissediliyor mu?

Sosyabilite

Sosyabilite, bir alanda sağlanması zor, fakat bir kez sağlandığında da kendini açıkça belli eden bir özelliktir. İnsanlar; arkadaşlarını gördükleri, komşularıyla buluştukları veya tanıştıkları ve yabancılarla rahatlıkla iletişim kurabildikleri zaman, bu tür imkanları barındıran mekanlara ve yaşadıkları çevreye güçlü bir aitlik hissi duyarlar.

Sosyabiliteye dair cevaplanması gereken sorular

 - Alan, arkadaşlarınızla buluşmak için seçeceğiniz bir yer mi?

 - İnsanlar gruplar halinde mi bulunuyor? Birbirleri ile konuşuyorlar mı?

 - İnsanlar birbirlerini ismen ya da yüz olarak tanır görünüyorlar mı?

 - İnsanlar, arkadaşlarını veya yakınlarını alana getiriyorlar mı veya birine, alanın herhangi bir kısmını heyecanla gösteriyorlar mı?

 - İnsanlar gülümsüyorlar mı? Birbirleriyle göz temasına giriyorlar mı?

 - İnsanlar alanı düzenli olarak kullanıyorlar mı?

 - İnsanlar çöp gördüklerinde alıp çöp kutusuna atma eğilimi içindeler mi?

Kaynak : Project For Public Spaces
Çeviren : Berfu Karaman (İ.Ü-Peyzaj M.)